دیوانه گی، گریزِ از علیت (دیوانه نویسی ها*)

 

"مساله­ی فلسفی اختیار و آزادی اراده، که طی قرن­ها مورد بحث و گفتگو بوده­است... در کوششی که ما برای پیدا کردن یک بیان یا تبیین کلی درباره­ی عناصر تجربه­ی خود می­کنیم در می­یابیم که دلیل و بینه­ی جدی و مقاومت­ناپذیری هست که دلالت دارد بر اینکه آدمیان در آنچه می­کنند و می­اندیشند مجبورند {یعنی با وجود اختیار ظاهری، با در نظر گرفتن مجموع شرایط و داده­های ذهنِ یک شخص می­توان حدس درست زد که در موقعیت­های مختلف چه تصمیمی می­گیرد، گرچه خودش گمان کند که مختار است. فیلم "the "game را یادتان هست؟} از سوی دیگر پاره­ای از فرض­های قبلی که در حیات اخلاقی خود به کار می­بریم به نظر می­رسد که مستلزم آن است که تا حدی فعل آزاد را در سطح و افق انسانی بپذیریم {واضح است که بدون آن هر­گونه مجازات و انتظار اخلاقی بی­معناست}. اختیاری مذهب ممکن است بتواند ثابت کند که مذهب جبر کامل با برخی از جنبه­های تجربه و اعتقاد ما ناسازگار است، لکن وقتی می­کوشد تا معین و مشخص کند که آزادی و اختیار ما شامل چیست، به نظر می­رسد نتواند هیچ نوع رفتار انسانی بیابد که نتوان از طریق علمی آن­را معلول علتی دانست."پاپکین

به این شکل آدمی در جهان علی گیر افتاده است! و به نظر می­رسد هیچ راه فراری از این علیت و ترتیب و ترتب وجود ندارد. تنها دیوانه گان از این قانون بری­اند! دیوانه گی اتفاقی­ست که در مواجهه با علیتِ گریزناپذیری در ذهن شخص رخ می­دهد. دیوانه در مقاومت با علیتی وارد جهان دیوانه گان می­شود. چیزی هست که دیوانه نمی­تواند بپذیرد. گاه این چیز واقعه یا علتی ست که بزرگ­تر از دنیای ذهن شخص است و مواجهه با آن موجب می­شود ذهن شخص در خود برُمبد و فروبریزد. فروریختنی که گاه قابل بازسازی هست و گاه خیر. و گاه نیز این چیز خودِ جهان واقع است که ذهن دیوانه از پذیرش آن سرباز می­زند. عمل دیوانه علت عرفی ندارد اما خارج از نظام علی هم نیست. در واقع دیوانگی نوعی گریز به عقب است چرا که ذهن شخص می­پندارد از جهان علی خروج کرده و حال این­که چنین نیست. با این تعریف شاید که دیوانگی تلاش شکست خورده­ای­ باشد برای خروج از علیت.

 

و این تمام آن چیزی نیست که از جنون خواهم نوشت ...

*عبارت داخل پرانتز را به زودی توضیح می دهم...

/ 2 نظر / 21 بازدید
شغف

حدیث از مطرب و می گو و راز دهر کمتر جو که کس نگشود و نگشاید به حکمت این معما را روز خواجه رو هم تبریک عرض میکنم

آشنا

سلام تلاشی عاقلانه برا شکافتن ذهن دیوانه