نگاهی دیگر به علم، از دیدگاه فایرابند

 

به دعوت یکی از دوستانِ هیات علمیِ گروه علوم پایه دانشکده توان بخشی دانشگاه تهران، هفته ی بعد در این باره صحبت می کنم.

 

نگاهی دیگر به علم، از دیدگاه فایرابند

با بررسی روش گالیله در مساله­ی حرکت و به کارگیریِ تلسکوپ

 

آیا معرفت علمی سراسر عقلانی است؟ آیا دانشمندان برای توجیه نظریه­ی علمی از پروپاگاندا و فریب استفاده نمی کنند؟ آیا علم تجربی از هرگونه مواد و عناصرِ غیرعلمی پالوده است؟ آیا آراء خرافی و مابعدالطبیعی در جایگاه رفیع علم، نقشی ایفا نمی کنند؟

فایرابند با طرح سوالات فوق در «علیه روش»، در ضمنِ مطالعه­ی موردی حرکت و تلسکوپ از دیدگاه گالیله، ماهیتِ تاریخیِ علم و آثار اجتماعی تسلطِ باور به عقلانیت علمی را بررسی می کند. دیدگاهی که در مقایسه با دیدگاه پوزیتیویست ها، هرشل و پاپر دیدگاهی متفاوت است. فایرابند با طرح نمونه­ی معروفِ گالیله، پیشرفت نظریه­های علمی و جانشینی یک نظریه­ی جدید و مرجح به جای یک نظریه­ی قدیم و ابطال شده را مطالعه­ی موردی می­کند، تا نشان دهد که داستان معرفت بسیار پیچیده­تر از آن است که بتوان با «عقل­گرایی انتقادی» و «تقرب تکاملی» و «ترجیح نظریه­های برتر به کمک ملاک ابطال­پذیری» توضیح داد. فایرابند با بررسی مفصل تاریخیِ فعالیت­های علمیِ گالیله نشان می­دهد که در جایگزینیِ نظریه­ی کوپرنیک به جای بطلمیوس، روش­مندیِ عقلانی به کار نرفت، بلکه این جانشینی با نیرنگ و تبلیغات و پیش­فرض­های اثبات­نشده­ی فلسفی همراه بود. منظور فایرابند نکوهش گالیله نیست بلکه می کوشد نشان دهد این ایده که نظریه­های علمی را پس از تولید باید بر طبیعت عرضه کرد تا صدق و کذب آن­ها مشخص شود (پاپر) ساده گرفتنِ فعالیت علمی و نادیده گرفتنِ تاریخ علم و غفلت از مفهوم پدیده­های طبیعی است. از نظر فایرابند علم، سنتی است در میانِ دیگر سنت­های بشری.

 

  مکان: بلوار میرداماد، میدان مادر، خ شهید شاه نظری، خ نظام، اتاقِ سمینارِ دانشکده ی توان بخشی

زمان: سه شنبه، 15/12/91، ساعت 12-13

/ 1 نظر / 26 بازدید
یاس

نمیشه کلش رو همین جا بذاری که ما دیگه این همه راه نیاییم؟